Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerinden derlenen bilgilere göre, Türkiye’nin ocak itibarıyla toplam elektrik kurulu gücü 123 bin 284 megavat seviyesine ulaştı. Bu kapasitenin 32 bin 324 megavatlık bölümünü HES’ler oluşturuyor. Böylece hidroelektrik, yüzde 26,2’lik payla toplam kurulu güç içinde ilk sırada yer alıyor.
İşletici firma Cengiz Enerji ve Devlet Su İşleri (DSİ) verilerine göre, Yukarı Kaleköy HES, Şubat 2018’de işletmeye alınmasının ardından 2026 itibarıyla 8. yılına girdi. 627 megavat kurulu güce sahip tesis, yıllık yaklaşık 1,9 milyar kilovatsaat elektrik üretim kapasitesiyle öne çıkıyor. Santral, faaliyete geçtiği günden bu yana toplam 9 milyon megavatsaatin üzerinde elektrik üretti.
Yedisu HES ise Şubat 2012’de işletmeye alınmasının ardından 14. yılını dolduruyor. Tesis, 24 megavat kurulu güce ve yıllık ortalama yaklaşık 72 bin megavatsaat üretim kapasitesine sahip. Yedisu HES, bölgesel enerji arzının desteklenmesinde ve yerel şebekenin dengelenmesinde önemli rol oynuyor.
“HES’ler, ekonominin gelişmesinde ve enerji arzında itici güç”
Cengiz Enerji Üst Yöneticisi Ahmet Türkoğlu, HES’lerin yenilenebilir ve depolanabilir kaynağa dayanması sayesinde sürdürülebilir ve esnek üretim imkanı sunduğunu, talep artışında hızla devreye alınabildiğini söyledi.
Türkoğlu, petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki dalgalanmaların hidroelektrik üretimini daha sınırlı etkilediğine işaret ederek, “Petrol, doğal gaz fiyatlarındaki etkilenmeler, üretim sistemini daha az etkiliyor ve uzun vadede rekabetçi fiyatla elektrik üretimini sağlayabiliyor. Dolayısıyla HES’lerin, ekonominin gelişmesinde ve enerji arzında itici güç olduğunu söyleyebiliriz.” dedi.
Cengiz Enerji bünyesinde bulunan Yukarı Kaleköy Barajı ve HES’in Şubat 2018’de tamamlanarak faaliyete başladığını anlatan Türkoğlu, “Özel sektör tarafından gerçekleştirilen en büyük kurulu güce sahip hidroelektrik santral olan üretim tesisimiz, yaklaşık 655 bin hanenin elektrik ihtiyacına karşılık gelen 627 megavat kurulu güce sahip. Kurulduğu günden bugüne toplam 9 milyon 6 bin 242 megavatsaat enerji üreten tesisimiz, 8 yıldır temiz enerji üretimini sürdürüyor.” diye konuştu.
İklim değişikliği, enerji planlamasında belirleyici unsur haline geliyor
Türkoğlu, gelecek dönemde Türkiye’nin hidroelektrik yatırımlarında ve enerji planlamasında iklim değişikliğinin belirleyici unsur haline geldiğini ifade etti.
Küresel ısınma kaynaklı iklim değişikliklerine de dikkati çeken Türkoğlu, “Özellikle pompaj depolamalı HES’ler, kesintisiz enerji üretimine sağladığı katkılar ve verimli olmasıyla öne çıkıyor.” ifadesini kullandı.
Türkoğlu, yeni baraj yatırımı kararları alınırken üretimin sürdürülebilirliğinin temel kriter olması gerektiğini vurgulayarak, “Yatırımın ardından gerçekleştirilecek üretimin sürdürülebilir olması en önemli kriter. Yenilenebilir kaynaklı enerji üretim tesislerinde doğal kaynaklara çok bağlısınız.” dedi.
HES’lerin rüzgar ve güneş santralleriyle desteklenmesinin hem verimliliği hem de üretim kapasitesini artıracağını söyleyen Türkoğlu, bunu gelecekteki yatırımlar açısından önemli gördüğünü belirtti.
Türkoğlu, hidroelektriğin Türkiye’nin enerji sepetindeki konumunu koruyacağını ancak bu sürecin çok sayıda yeni proje yerine mevcut santrallerin sistemde dengeleyici rol üstlenmesiyle sağlanacağını kaydetti.
Mevcut büyük HES projelerinin faaliyetlerine devam ettiğini dile getiren Türkoğlu, “İklim değişikliği ve olası kuraklık tehlikeleri, yeni projelerin yapılması için doğru ölçümlemelerle ortaya konacak olumlu projeksiyonlar ışığında gerçekleşebilecektir.” görüşünü paylaştı.
HES’ler, elektrik sisteminin sigortası görevini yürütüyor
Yenilenebilir enerji danışmanı Taner Ercömert de HES’lerin Türkiye’nin elektrik sisteminde kritik rol üstlendiğini, mevcut HES’lerin hem baz hem de pik yük karşılamada önemli işlev gördüğünü belirterek, “Hala işletmede olan HES’ler hem baz yük hem de pik yük temininde elektrik sisteminin sigortası görevini yürütüyor. Ülke enerji sistemine büyük katkı sağlıyorlar.” dedi.
Ercömert, gelecek dönemde hidroelektrik yatırımlarında yalnızca yeni baraj projelerinin değil sistem esnekliğini artıracak yatırımların da önemine dikkati çekerek, “Yeni HES yapımlarının yanında, enterkonnekte sistemin esneklik ve depolama kabiliyetini artıracak olan PHES’ler/pompaj depolamalı hidroelektrik santrallerin de yapımına başlanılmalı, HES’lere ilave edilecek karasal hibrit güneş santralleri ve yüzer güneş santrallerinde gelişim hızlandırılmalıdır.” değerlendirmesinde bulundu.
