Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlenen bilgiye göre, gemi, yat ve hizmetleri ihracatı ocak-mart döneminde yıllık bazda yüzde 78,6 artarak 327,6 milyon dolardan 585 milyon dolara çıktı. Böylece artış oranı yüzde 80’e yaklaşmış oldu.
Bu dönemde en yüksek ihracat yapılan ülkeler arasında başı 183,6 milyon dolarla Norveç çekerken, onu 77,4 milyon dolarla Malta, 68’er milyon dolarla Birleşik Krallık ve Fransa, 34,1 milyon dolarla Birleşik Arap Emirlikleri izledi.
Marshall Adaları, Panama, Tunus, Yunanistan ve Singapur da en çok ihracat yapılan ilk 10 ülke arasında yer aldı.
Gemi, Yat ve Hizmetleri İhracatçıları Birliği (GYHİB) Başkanı Cem Seven, sektörün ilk çeyrek ihracat performansına ilişkin yaptığı açıklamada, ocak-mart dönemindeki artışta talebin yanı sıra teslimat takvimlerindeki kaymaların etkili olduğunu belirterek, Aralık 2025’te teslim edilmesi planlanan bazı yat ve gemilerin bu yılın ocak ve şubat aylarına sarktığını, sektörde zaman zaman böyle durumlarla karşılaşılabildiğini anlattı.
Seven, küresel gemi ve yat ihracatının 120-140 milyar dolar büyüklüğe ulaştığını, Çin’in 2025’te 63 milyar dolarlık ihracatla ilk sıraya yerleştiğini, onu yaklaşık 30 milyar dolarla Güney Kore’nin izlediğini, Japonya’nın ise üçüncü sırada yer aldığını söyledi.
Bu üç ülkenin küresel gemi ve yat ihracatının yarısından fazlasını gerçekleştirdiğini vurgulayan Seven, “Türkiye ise 1,9-2,2 milyar dolarlık hacimle 12. sırada yer alıyor. 2025 yılına ilişkin kesin sıralamanın da yaz aylarında netleşmesi bekleniyor.” dedi.
“İşçiliğimiz ve güvenirliğimiz onların nezdinde önemli yer tutuyor”
Cem Seven, Türkiye’nin ihracatında öne çıkan ülkeler arasında Norveç’in yanı sıra Danimarka ve Finlandiya’nın yer aldığını belirterek, Fransa, Hollanda ve Malta’nın önemli pazarlardan olduğunu kaydetti.
Ağırlıklı olarak Malta’ya kuru yük gemileri ve tankerlerin, Norveç’e balıkçı gemileri, feribotlar ve römorkörlerin ihraç edildiğini aktaran Seven, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Norveç’e ihraç edilen fabrika balıkçı gemileri ve feribotlar hep yüksek işçilik ve yüksek mühendislik gerektiriyor. Özellikle alternatif yakıtlı ürünler, ihracatta ön planda. Kuzey Avrupa ülkeleri inovatif projelere çok önem veriyor. İnovasyon, dizayn ve sürdürülebilirlik çok önemli çünkü bir güvenirlik belirtisi. Mesela fabrika balıkçı gemileri, yengeç ve krill yakalama gemileri, Kuzey denizinde o kadar zor deniz ve hava şartlarında çalışıyor ve o kadar büyük strese ve dalga basıncına maruz kalıyor ki onun için bizim mühendisliğimiz, işçiliğimiz ve güvenirliğimiz onların nezdinde önemli yer tutuyor.”
“Avrupa’dan bakıldığında kaliteli ürünler ürettiğimiz görülüyor”
GYHİB Başkanı Seven, Türkiye’nin balıkçı gemisi ihracatında uzun yıllardır dünya şampiyonu olduğunu vurgulayarak, “Bunun da altını çizelim. En büyük rakibimiz İspanya tersaneleriydi. Göstergeler, Türkiye’nin balıkçı gemisi ihracatında bu sene de ihracat şampiyonu olacağını söylüyor dünyada.” dedi.
Fabrika tipi balıkçı gemilerinin tercih sebeplerinden ve avantajlarından bahseden Seven, Türk gemi ve yat ürünlerinin üretim sürecinde kalitenin öne çıktığını dile getirdi.
Seven, “Avrupa’dan bakıldığında kaliteli ürünler ürettiğimiz görülüyor. Bir kere işçiliğimiz çok iyi. Zamanında teslim edebiliyoruz ürettiğimiz ürünleri. Sürdürülebilir işçilikten bahsediyorum. Ürettiğimiz ve ihraç ettiğimiz gemi ve yatlar yüksek kaliteli ve iyi mühendislikle üretilen ürünler. Hem bu var hem de satış sonrası Türk tersaneleri müşteri odaklı çalışıyor.” şeklinde konuştu.
Türk şirketlerin yaşanan problemi hemen aksiyon alarak çözdüğünü anlatan Seven, “Gemi ve yatlarımız uluslararası kurallar ve gemi inşa normlarına göre inşa ediliyor. Sadece kalite ve sürdürülebilirlik değil, aynı zamanda performansı da yurt dışındaki diğer tersanelere göre daha iyi olduğu için Kuzey Avrupa ülkeleri Türk tersanelerini tercih ediyor.” değerlendirmesinde bulundu.
“KDV muafiyeti devam etmeli”
Cem Seven, Uluslararası Denizcilik Örgütünün 2030 hedefleri doğrultusunda yeşil dönüşüm sürecinin sektörde talebi artırdığını ifade ederek, Türk tersanelerine yurt dışından yoğun sipariş geldiğini ancak artan işçilik maliyetleri nedeniyle bu talebin tamamının karşılanmasında zaman zaman zorluk yaşanabildiğini kaydetti.
Seven, sektörün dinamiklerine uygun teşvik ihtiyacı olduğunu belirterek, “Özellikle 24 metrenin altındaki teknelerin inşası sırasında uygulanan KDV muafiyetinin devam etmesi gerekiyor. Geçmişte boy sınırlaması olmaksızın uygulanan bu muafiyetin yeniden genişletilmesi sektöre katkı sağlar. Döviz dönüşüm desteğinin gemi ve yat inşasına uygun olarak 6 aydan 24 aya uzatılması tersaneleri daha rekabetçi yapacaktır.” diye konuştu.
