ABD Başkanı Donald Trump’ın 27 Şubat’ta yaptığı açıklamada, 26 Şubat’ta başlayan nükleer müzakerelerde İran’ın “iyi niyetli ve açık” bir tutum sergilemediğini söylemesi ve sürecin gidişatından memnun olmadığını belirtmesi, piyasalarda risk algısını belirgin şekilde artırdı.
Saldırı öncesinde de yukarı yönlü seyreden fiyatlar, 27 Şubat’ta artan jeopolitik gerilimin etkisiyle ivme kazandı. Brent petrol günü yüzde 2,8 artışla 73 dolardan tamamlarken, Batı Teksas (WTI) tipi ham petrol yüzde 2,6 yükselişle 67,17 dolara çıktı.
28 Şubat ve 1 Mart’ta piyasaların kapalı olduğu saatlerde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırı düzenlediğine ilişkin haber akışı, fiyatların anlık tepki verememesine yol açtı. Ancak haftanın ilk işlem gününde biriken risk primi sert açılışla fiyatlara yansıdı.
Brent petrol 2 Mart’ta yüzde 7,1 sıçrayarak 78,15 dolardan kapanırken, WTI yüzde 6,2 artışla 71,33 dolara yükseldi. Böylece petrol fiyatları son dönemin zirve seviyelerine taşındı.
Günün ilerleyen saatlerinde İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari’nin, Hürmüz Boğazı’nda gemi ve petrol tankeri geçişlerinin durdurulduğuna ilişkin iddiaları teyit ederek boğazın kapatıldığını öne sürmesi ve geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağını açıklaması, arz kesintisinin derinleşebileceği endişelerini artırdı.
2 Mart’ta küresel piyasalarda likiditenin görece sınırlı olduğu saatlerde gelen bu açıklama, Brent petrolün bugün Asya işlemlerinin erken saatlerinde 80,80 dolar seviyesini test etmesine yol açtı. Böylece Brent, yaklaşık son 15 ayın en yüksek seviyesini gördü.
Brent petrol bugün saat 11.00 itibarıyla 80,58 dolara yükseldi. Bu seviye, Ocak 2025’ten bu yana kaydedilen en yüksek düzey olarak kayıtlara geçti. Aynı saatte WTI ham petrolün varili ise 73,71 dolardan işlem gördü.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verileri ve piyasa projeksiyonlarına göre, çatışmaların uzaması ve fiziki arzın sekteye uğraması halinde stratejik rezervlerin küresel arz açığını sınırlı ölçüde dengeleyebileceği, petrol fiyatlarının ise varil başına 85 ila 150 dolar aralığına tırmanabileceği değerlendiriliyor.
Avrupa gaz fiyatları sıçradı
Öte yandan, küresel gaz piyasalarında da arz güvenliğine ilişkin endişeler fiyatlara yansıyor.
Küresel enerji tedariki açısından kritik konumda bulunan Hürmüz Boğazı’nda tanker geçişlerinin keskin şekilde azalması, dünya sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği bu stratejik geçitte aksama yaşanabileceği riskini artırarak başta Avrupa olmak üzere doğal gaz fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Avrupa’da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF’de nisan vadeli kontratlar 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,95 avrodan kapanmıştı. Jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla birlikte fiyatlar 2 Mart’ta yüzde 38,4 sıçrayarak 44,5 avroya yükseldi.
Bugün ise megavatsaat başına gaz fiyatı saat 10.30 itibarıyla yüzde 19,9 artışla 53,35 avro seviyesinde işlem görüyor.
