MİA Başkan Yardımcısı Uygur, Uluslararası Stratejik İletişim Zirvesi (STRATCOM) 2026’da, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşa ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından, “Uluslararası Sistemde Kopuş: Krizler, Anlatılar ve Düzen Arayışı” temasıyla Beşiktaş’ta bir otelde gerçekleştirilen STRATCOM kapsamında, “Bölgesel Gerilimlerden Küresel Kırılmalara: İran Savaşı’nın Stratejik Yansımaları” başlıklı panel düzenlendi.
Panelde konuşan MİA Başkan Yardımcısı Uygur, İran’dan ve ABD ile İran ilişkilerinden bahsedildiğinde, öncelikle 1953’ün konuşulması gerektiğini, bu dönemde İran’da Birleşik Krallık ve ABD’nin yaptığı askeri darbenin bir güvensizliğe sebep olduğunu söyledi.
Uygur, başarılı olan bu darbenin Muhammed Rıza Şah’a 25 yıl boyunca ülkeyi mutlak güçle yönetme şansı verdiğini, İran muhalefetini de radikalize ettiğini, sadece İslamcıların değil, diğer grupların da radikalleştiğini ve birçok silahlı grubun oluştuğunu belirtti.
Bu grupların darbeden dolayı intikam almak istediklerini ve ABD’ye saldırdıklarını, sonrasında devrim olduğunu ve devrimden 6-7 ay sonra Amerikan Büyükelçiliği’ne saldırıldığını anlatan Uygur, “Amerika’daki İran algısı fanatik oldukları yönünde oldu. Son zamanlarda Hollywood’da da bazı filmler gördük, büyükelçilik meselesini halka gösteren. Burada tarihsel bazı kopukluklar, çekişmeler var.” dedi.
Bu dönemde ABD Başkanı Donald Trump’un İran’ı bir anlaşmaya çağırabileceğini belirten Uygur, “İran ne yapabilirdi? Aslında bir şeyler yaptı, 2005’te bazı çabaları oldu. Hamaney, bu dönemde birçok baskının altındaydı. ‘Amerika ile neden anlaşma yapamayız?’ deniyordu. Fakat onun söylediği, Amerika’ya güven olmazdı. Muaviye’ye verilmiş bir savaşla ilişki kurdu aslında. Şii tarihinde tabii ki Hasan ile Muaviye arasındaki mücadeleye atıfta bulunuyordu. Ama bunun ardından herhangi bir şey yapılmadı. Hamaney toplumun önüne çıktı, ‘Ben size izin verdim ve bir nükleer anlaşması yaptınız.’ dedi. Ama Trump ‘Gördüğüm en kötü anlaşma. Ben bu anlaşmadan çıkacağım, size para vermeyeceğiz.’ dedi. Amerikalılar İran’a söz vermek istemedi ve İran bunun sonucunda hiçbir şey almayacaktı.” ifadelerini kullandı.
“İran’ı ortadan kaldırmaya yönelik bir politika izler hale geldiler”
Uygur, ABD Başkanı Trump ile alakalı psikolojik durumun da önemli olduğunu kaydederek, “Trump’ın 2020’de Kasım Süleymani’yi öldürdüğünü unutmayalım. Bunlar, İran elitlerinin de düşüncesini değiştirmiş oldu. Trump ve Amerikan hükümeti maalesef güvenilmez bir pozisyona geçmiş oldu. İran’ı ortadan kaldırmaya yönelik bir politika izler hale geldiler.” dedi.
Trump’ın 2018’de anlaşmadan ayrıldığında 12 şart sunduğunu hatırlatan Uygur, “Bugün de füzelerle milis gruplarıyla alakalı bazı şartlar sürüyorlar. Belki Biden döneminde bir fırsat tepilmiş olabilir. Çünkü 4 senelik önemli bir dönem vardı. Biden döneminde başka bir anlaşma yapılabilirdi. 2022 Şubat’ta bazı görüşmeler yapıldı. Herkes hazırlanmıştı, anlaşma, oteller, gazeteciler bile ayarlanmıştı ama yapılamadı.” ifadelerini kullandı.
Anlaşmanın neden olmadığını tam olarak bilmediklerini aktaran Uygur, “Rusya-Ukrayna Savaşı da aynı dönemde çıkmıştı. İran’da içeride ‘Bu anlaşmayı kim imzalayacak, Ruhani hükümeti mi, Reisi hükümeti mi?’ diye bir anlaşmazlık vardı. Sonrasında Trump geldi.” diye konuştu.
Bu durumda fotoğrafa baktıklarında müzakere yapılırken bir saldırı gerçekleştiğini gördüklerini dile getiren Uygur, şöyle devam etti:
“Bir aydır devam eden bu savaşın ortaya çıkması için sebeplere baktığımızda, aslında 12 Gün Savaşı’nın bir devamı bu. Bu da savaşın taraflar tarafından farklı yorumlanmasını ortaya çıkartan şey. Amerika Birleşik Devletleri, ‘Öne sürdüğümüz her şeyi kabul edeceksiniz.’ diyor. İran ise bunu kabul etmiyor. Onlar da karşılık veriyor, ‘Stratejik durumumu değiştiremeyeceksiniz.’ diyor. Müzakere için Umman’ı tercih ettiler. Umman’ı seçerek ‘Bakın, devam edeceğim, süreci devam ettireceğim.’ dedi aslında. Ama sonunda yeni savaş dönemini gördük. Bu şekilde bunun da bir aldatmaca olduğu ortaya çıkıyor.”
